Oral History #1: Gielijn Escher

Lang geleden, ergens in het midden van de jaren negentig werd het Nederlands Archief Grafisch Ontwerpers opgericht. Het belangrijkste doel van NAGO was het veiligstellen en ontsluiten van de nalatenschappen en archieven van belangrijke Nederlandse grafisch vormgevers. Menig archief is vervolgens toegankelijk gemaakt en duurzaam ondergebracht bij gerenommeerde erfgoedinstellingen als het Stedelijk Museum Amsterdam, Bijzondere Collectie van de UvA en het IISG (Internationaal Instituut Sociale Geschiedenis).

Wat het NAGO toen niet, of in ieder geval onvoldoende heeft gedaan is het aan de archieven toevoegen van contextinformatie door het grondig ondervragen van de ontwerpers zelf, zijn of haar opdrachtgevers, de drukkers en collega’s waarmee is samengewerkt. Deze ingewonnen informatie had de ontwerpprocessen inzichtelijker kunnen maken en zou een interessante, belangrijke en ook leuke laag hebben toegevoegd aan de in de dozen rustende objecten.

Het Allard Pierson — de instelling waar nu een groot aantal van de oorspronkelijke NAGO-archieven is ondergebracht — gaat het werkarchief en de affichecollectie van affichekunstenaar Gielijn Escher opnemen in haar collecties, en nu doet zich de mogelijkheid voor om zowel Escher zelf, als mensen uit zijn directe en professionele werkomgeving aan de tand te voelen. In een samen met de Reinwardt Academie opgezet pilotproject zijn de eerste stappen gezet voor het ontwikkelen van een oral history-format om interessante en belangrijke contextinformatie in gesproken woord en op beeld vast te leggen. In drie modules van elk rond de zes weken hebben in totaal een kleine dertig studenten een tiental interviews afgenomen die naast de drijfveren van Escher zelf ook veel over de grafische vormgeving in bredere zin inzichtelijk maken.

Deze oral history-aanpak smaakt naar meer. Het kan, en hopelijk zal, worden ingezet bij het in kaart brengen van het materiaal rond Gielijn Escher, maar ook de eerder ontsloten archieven zouden alsnog van bredere context kunnen worden voorzien. Het is een uitgelezen kans om dit in slaap gesukkelde erfgoed wakker te kussen.